De opdracht van de advocaat bestaat erin zijn of haar cliënt raad te geven op juridisch vlak, hem bij te staan in de loop van de procedures en hem te vertegenwoordigen voor het gerecht. Hij of zij is ingeschreven aan een balie en is onderworpen aan een deontologie.
De eerste taak van de advocaat bestaat erin als woordvoerder op te treden voor mensen die in hun rechten bedreigd worden.
Hoe meer een maatschappij evolueert, hoe complexer de regels van het maatschappelijk leven worden. Particulieren, handelaars en bedrijven worden bij alles wat zij doen, geconfronteerd met juridische teksten: contracten, wetten, reglementen, enz. Vaak kennen zij de exacte betekenis niet en kunnen zij de draagwijdte ervan moeilijk inschatten. De advocaat kan hen hierbij helpen. Hij/Zij is professioneel, competent, discreet en kan een essentile rol spelen bij elke beslissing. Dankzij zijn/haar ervaring met procesvoering, is hij/zij de juiste persoon om advies te geven, te onderhandelen, te verzoenen. Want ook bij juridische aangelegenheden geldt de regel dat "voorkomen beter is dan genezen". De advocaat respecteert het beroepsgeheim, geeft blijk van loyaliteit en heeft geen enkel persoonlijk belang in de zaken die hij/zij behartigt. Dat alles maakt hem/haar als vanzelfsprekend geschikt voor de rol van onderhandelaar en verzoener. Want vaak is een minnelijke oplossing beter, sneller en goedkoper dan een procedure voor een rechtbank zodat uw advocaat altijd eerst samen met u naar een minnelijke regeling tracht te streven. Uw advocaat zal u altijd advies geven nopens de haalbaarheid en wenselijkheid van een minnelijke regeling en een gerechtelijke procedure. Uw advocaat kan u ook problemen helpen voorkomen door op voorhand bepaalde documenten zoals testamenten, contracten, enz. na te kijken en u te adviseren nopens bepaalde onduidelijkheden of dubbelzinnigheden.Zo kan u problemen voorkomen en bespaart u uzelf heel wat tijd en geld.
Zodra een rechtsgeding onvermijdelijk blijkt, treedt de advocaat in rechte op als professioneel pleiter. Iedereen kan in principe beslissen om zich zelf te verdedigen voor de rechtbank. Tenzij de rechter meent dat de emoties te hoog oplopen of dat de betrokkene door gebrek aan ervaring niet fatsoenlijk en klaar zijn zaak kan bepleiten, staat het de betrokkene dus vrij zich al dan niet door een advocaat te laten bijstaan. Voor een assisenzaak of een burgerlijke (niet-strafrechtelijke) procedure bij het Hof van Cassatie is bijstand van een advocaat evenwel altijd verplicht.
Het Gerechtelijk wetboek bepaalt dat enkel advocaten het recht hebben te pleiten. Advocaten beschikken dus over een pleitmonopolie. Wanneer iemand er dus voor kiest zich voor een rechtbank te laten bijstaan, kan dat enkel door een advocaat gebeuren. De wet bepaalt bij wijze van uitzondering dat iemand zich voor de arbeidsrechtbank door een vakbondsafgevaardigde kan laten bijstaan. Het is niet altijd gemakkelijk om zelf je eigen standpunt te verwoorden voor de rechter en terzelfdertijd de spelregels van het gerechtelijk apparaat zoals voorgeschreven door de wet, te respecteren. Daarom kunnen partijen een beroep op een professionele spreekbuis: de advocaat. Hij/zij is opgeleid om mensen bij te staan voor alle rechtbanken en in alle materies zoals: burgerlijke, strafrechterlijke, commercile, sociale,... De verscheidenheid aan situaties waarin een advocaat u uitstekende diensten kan bewijzen, is enorm. Als specialist kent hij/zij het recht en de procedure. Daarnaast heeft hij de mogelijkheden om u uitgebreid over elke tak van het recht te informeren. Zo zal hij/zij bijvoorbeeld een antwoord kunnen formuleren op volgende vragen :